Dil Bozukluğu Nedir?

Dil Bozukluğu Nedir?

Uzun bir aradan sonra gelelim Batu’ya…

Dil bozuklukları okul öncesi dönemde çocukların hem konuşulan dili anlama hem de kendisini ifade etme boyutunda yaşanan zorlukları kapsamaktadır. Bu dönemde çocuklar, alıcı dil becerilerinden; jest ve mimikleri anlamakta, yönergeleri takip etmekte, sorulan soruları anlayıp uygun cevap veya tepki geliştirmekte, nesneleri ayırt etmek ve tanımakta ve ayrıca sıra alma becerilerinde de sorun yaşayabilirler.

Alıcı dile ilişkin sorunların yanı sıra, çocuklar ifade edici dil boyutunda; soru sorma, jest ve mimikleri kullanma, kuralına uygun cümle kurma, şarkıları öğrenme ve söyleme, adıllar, sıfatlar, yapım ve çekim eklerini kullanma, iletişimi başlatmak ve yürütme vb. dil ve konuşma gelişimiyle ilgili alanlarda sıkıntı yaşayabilirler. Aslında Batu örneğinde de gördüğümüz gibi dil bozukluğu olan çocuklar genellikle hem alıcı dil hem de ifade edici dil boyutunda yaşıtlarından geri kalabilmektedir. Bunların yanı sıra dil bozukluğuna artikülasyon bozukluğu da eşlik edebilir. Başka bir deyişle alıcı ve ifade edici dil becerilerinde farklı düzeylerde sorun yaşansa da bu iki alanı birbirinden tamamen ayrı olarak düşünmek mümkün değildir.

Erken okur-yazarlık becerileri de yine etkilenebilen alanlar arasındadır. Çocuk eline aldığı kitabı nasıl tutacağını bilemeyebilir, ters tutabilir, sayfaları çeviremeyebilir. Gösterdiğiniz renkli bir kitap ve içeriği ilgisini çekmeyebilir veya çekse bile uygun bir şekilde size dönüt veremeyebilir. Hikayeleri giriş, gelişme ve sonuç gibi bir sırayla anlatmakta, yarım bırakılmış öykülerin sonlarına ilişkin tahminlerde bulunmakta, okunan öykü içinden sorulan sorulara cevap vermekte, sayıları ve sesleri adlandırmakta ve öğrenmekte sorun yaşanabilir.

Çocuğunuzun dil ve konuşma beceriyle ilgili sorun olduğunu düşünüp dil ve konuşma terapistine başvurduğunuzda, terapist çocuğun içinde bulunduğu yaşa göre alıcı ve ifade edici dil becerilerini değerlendirdikten sonra, aileden çocuğun gelişimi ile ilgili detaylı bilgi alır. Örneğin; çocuğun oyuncakları kullanıp kullanmadığı, eğer kullanıyorsa kullanış şekli, hayali oyun oynayıp oynamadığı, oyuncaklarını konuşturup konuşturmadığı, kategorik kavramlara ilişkin bilgisi, günlük rutinlere evde veya okulda ne derece uyup uyamadığı, cümle tekrarı yapıp yapamadığı, annenin ve çocuğun hamilelikten bu zamana kadar olan sağlık öyküsü, ailede başka birinde herhangi bir konuşma bozukluğu olup olmadığı, doğum kilosu, yürüme yaşı, ilk konuşma yaşı, sıklıkla geçirdiği bir hastalığı olup olmadığı, düzenli ilaç kullanıp kullanmadığı, tanılanmış başka bir sendrom veya işitme kaybı gibi bir durumun olup olmadığı vb. gibi bir çok alanda aileden bilgi toplar.

Dil ve konuşma terapisti formal ve informal değerlendirmeleri tamamladıktan sonra, çocuğun ihtiyacı doğrultusunda çalışma programı oluşturur. Tüm dil ve konuşma bozukluklarında sanılanın aksine haftada bir ya da iki kere dil ve konuşma terapistine gidildiğinde çocuğun tüm sorunları hızlıca kaybolmayabilir. Bu bağlamda terapist aileyi de eğiterek, çocuklarının dil gelişimlerini evde nasıl destekleyeceklerini ve terapiye nasıl katkı sağlayacakları konusunda aileyi bilgilendirir.

Örnekte bahsettiğim Batu, hatırlayacağınız üzere psikolojik destek de almaktaydı. Bu konu oldukça önemli olduğu için bir iki satırda geçmek istemiyorum. Bir sonraki yazım, ‘Dil ve konuşma ile ilgili sorun yaşayan çocukların alması gereken psikolojik veya psikiyatrik destek, neden, ne zaman belki de hiçbir zaman…’

Sevgiler

Uzman Dil ve Konuşma Terapisti

İpek ÖZDEMİR

Dil Bozukluğu ve Konuşma Bozukluğu Nedir?

Dil Bozukluğu ve Konuşma Bozukluğu Nedir?

Dil ve Konuşma bozuklukları alanında havada uçuşan kavramlar, tedaviler, öneriler oldukça fazladır. İnternet ortamında rastlayabileceğiniz veya dil ve konuşma alanı dışında çalışan uzmanlardan duyabileceğiniz dil bozukluğu, konuşma bozukluğu, dil tutukluğu, harf söylememe, kekemelik, geç konuşma, pepemelik, takifemi, dil tembelliği, dil altı bağı, oral motor yetersizlik vb. gibi bolca sıralayabileceğim doğru yanlış pek çok kavram ailelerin bilgisine sunulmaktadır.

Konuyu aydınlatmak gerekirse işe en temel iki başlıktan başlanabilir. Dil ve Konuşma Bozukluklarını ‘Dil Bozuklukları’ ve ‘Konuşma Bozuklukları’ olarak iki ana başlık altında inceleyebiliriz. Dil bozukluğunda söz konusu olan sorunlar;

sözcükte anlama ilişkin sorunlar,

yeni sözcük türetmede güçlük (simit-simitçi, kalem-kalemlik vb. gibi),

sözcükleri bir araya getirmekte güçlük (‘annem eve geldi’ yerine ‘anne gel ev’ gibi),

uygun durumlarda uygun sözcük kombinasyonları kullanamama,

bazı ekleri kullanamama (ben istiyom değil, ben istiyom ıhıh vb. gibi) gibi sıralanabilir.

Konuşma bozuklukları ise Artikülasyon Bozukluğu (ses üretimi, radyo yerine la:do) Ses Bozuklukları (nefes ve ses tellerinin uygun kullanımı, sesin yanlış tonda kullanılması, aşırı kullanımı, ses suistimali gibi) Akıcılık Bozuklukları (konuşmanın ritmi, kekemelik, hızlı-bozuk konuşma) gibi alt başlıkları içermektedir.

Vaka örnekleriyle açıklamak gerekirse;

Sine, 4 yaşındadır. Bazı sözcükleri anlaşılır bir şekilde söyleyemez. 3-4 sözcüklü cümleler kurar. Ekleri ve dilbilgisi kurallarını yaşıtlarına uygun bir şekilde kullanır. Arkadaşları oyun oynarken, öğretmenleri yuvada, anne baba harici akrabalar sosyal ortamlarda çocuğun ne dediğini anlamakta zorlanırlar.

Sine’de konuşma bozukluğu vardır. Dil ve Konuşma terapisti artikülasyona ilişkin değerlendirmesini yaparak hedef seslerin yerini öğrenmesinde, diğer seslerden ayırt etmesine ve genellemesine yardımcı olacaktır.

Batu, 5 yaşındadır. Öyküsünde erken doğuma rastlanmaktadır. Nesneleri tek tek adlandırır. Cümle kurmaz. Kendini genellikle jest ve mimiklerle anlatmaya çalışır. Annesi/Bakıcısı dışındaki bireyler dediklerini anlamakta zorlanırlar. Bazı komutları anlamakta ve uygulamakta güçlük çeker. Batu oyuncaklarını yere atma, arkadaşlarına vurma, yuvada masa başı etkinliklerine katılmak istememe gibi davranış sorunları sebebiyle psikolojik destek almaktadır.

Batu’nun durumu ile ilgili bilgi ise sonraki yazıdaJ

Sevgiler

Uzman Dil ve Konuşma Terapisti İpek Özdemir

Dil ve Konuşma Terapisti Kimdir? Ne iş Yapar?

Dil ve Konuşma Terapisti Kimdir? Ne iş Yapar?

Dil ve konuşma terapisinin kapsamında yer alan sorunlar, sorunlara dair müdahaleler, ailelere tavsiyeler, doğru bilinen yanlışlar gibi yazılarımı paylaşmadan önce sizleri, ‘Dil ve Konuşma Terapisti kimdir ve ne iş yapar?’ konusunda bilgilendirmenin faydalı olduğunu düşünmekteyim.
Mesleğimize dair net bilgi, dil ve konuşma sorunları yaşayan bireyler, bu bireylerin aileleri, sağlık alanında çalışan ve dil ve konuşma sorunları yaşayan bireylerle karşılaşan uzmanlar için doğru müdahale ve yönlendirme açısından oldukça önemlidir.
Amerika, Avustralya, İngiltere vb. gibi birçok ülkede uzun yıllardır geniş uygulama sahasına sahip olan Dil ve Konuşma Terapistliği, ülkemizde 2011 tarihinde yasal zeminde sağlık meslek mensubu olarak tanımlanmıştır. Bu yasaya göre ‘Dil ve konuşma terapisti; dil ve konuşma terapisi alanında lisans eğitimi veren fakülte veya yüksekokullardan mezun veya diğer lisans eğitimleri üzerine dil ve konuşma terapisi alanında yüksek lisans veya doktora yapan’ sağlık meslek mensubu olarak tanımlanmaktadır. 2000 yılında Anadolu Üniversitesi DİLKOM (Dil ve Konuşma Bozuklukları Araştırma Merkezi)’dan filizlenerek bu üniversitede yüksek lisans eğitiminin başlamasıyla ‘uzman’ dil ve konuşma terapistleri yetişmeye başlamıştır.
Okumaya devam et “Dil ve Konuşma Terapisti Kimdir? Ne iş Yapar?”